آلبوم موسیقی سرودهای قدیمی ایران با گردآوری و اجرای پیانوی «منوچهر صهبایی» از سوی موسسهی ماهور منتشر شد.
به گزارش مجلهی موسیقی ملودی، آهنگسازان این آلبوم موسیقی «آلفرد ژان-باتیست لومر»، «غلامرضا مینباشیان»، «علیمحمد خادممیثاق»، «غلامحسین مینباشیان»، «فریدون فرزانه» و «ضیا مختاری» هستند.
منوچهر صهبانی که گردآوری آثار و اجرای پیانوی آنها را در این آلبوم برعهده دارد در مورد اثر مینویسد: « در دههى ۱۳۷۰ شمسى، زمانى که مشغول تحقیق در زمینهى موسیقى چندصدایى ایران به منظور ارائهى دومین تز دکتراى خود به دانشگاه استراسبورگ (فرانسه) بودم، در کنار آثار متعدد براى ارکستر سمفونیک و یا گروههاى مختلف موسیقى مجلسى، به قطعاتى براى پیانو دست یافتم. مهمترینِ این آثار مجموعهاى بود به نامِ «آوازها و تصنیفهاى ایرانى» اثر آلفرد ژان باتیست لومر. این آثار را که قبل از سال ۱۹۰۰ میلادى تصنیف شده بودند، اینجانب در دههى ۱۳۷۰ شمسى براى اولینبار در سوئیس اجرا و ضبط و در سال ۱۳۸۲، با همکارى مؤسسهى فرهنگى هنرى ماهور، در تهران منتشر کردم. گروه دوم از این آثار قطعاتى بودند که قبل از سال ۱۳۲۰ شمسى بهعنوان »سرود« بهوسیلهى موسیقیدانان آن زمان نوشته و سپس اکثر آنها، بدون اینکه اجرا شوند، به دست فراموشى سپرده شده بودند. در آلبوم حاضر با تعدادى از این آثار آشنا مىشوید.
در کتابهاى تاریخ موسیقى و رسالهها آمده است که در سال ۱۲۵۲ شمسى (۱۸۷۳ میلادى)، در مراسم میهمانىاى که ملکه ویکتوریاى انگلستان به افتخار ناصرالدینشاه قاجار در قصر ویندسُر برگزار کرده بود، سرود ملى ایران نواخته شد. این سرود تا سال ۱۲۸۸ شمسى، یعنى تا آخر سلطنت محمدعلىشاه قاجار، سرود ملى ایران بود. پس از جستجوى زیاد، به یک نتنوشت براى پیانو از یک سرود ملى دست یافتم که حدس مىزنم مىتواند همان سرودى باشد که به آن اشاره شد. متأسفانه تابهامروز هیچ نتنوشتِ ارکسترىاى از این اثر نیافتهام. در اینجا سعى کردهام نسخهى پیانویى، که تنها نتنوشتِ اصلى از این اثر است، را بدون هیچ تغییرى اجرا کنم (قطعهى ۱). هرگونه سازآرایى و یا شعرگذارى جدید بر روى این اثر مىتواند به اصالت آن صدمهى جبرانناپذیرى وارد آورد.
در سال ۱۲۸۸ شمسى، زمان سلطنت احمدشاه قاجار، سرود ملى جدیدى بهوسیلهى غلامرضا مینباشیان تصنیف شد (قطعهى ۲) که دومین سرود ملى ایران و اولین سرود ملى بعد از انقلاب مشروطیت است.
علیمحمد خادممیثاق یکى از بزرگترین خدمتگزاران به موسیقى ایران بود. در کنار فعالیتهاى دیگر هنرى، او قطعات متعددى تصنیف کرد که از میان آنها هشت سرود (قطعههاى ۳ تا ۱۰) در این مجموعه معرفى شدهاند.
«سرود فوزیه» و سرود «جشن درختکارى» (قطعههاى ۱۱ و ۱۲) از ساختههاى غلامحسین مینباشیان است.
قطعههاى ۱۳ و ۱۴ در این مجموعه هر دو نامِ «سرود هواپیمایى» دارند و گویا هر دو اثر براى مناسبت خاصى نوشته شدهاند. قطعهى ۱۳ اثر فریدون فرزانه است که بهخاطر دارم در اولین سالهاى تحصیلات موسیقىام، یعنى اواسط دههى ۴۰، استاد سلفژ هنرستان عالى موسیقى بود. قطعهى ۱۴ اثرى است از ضیاء مختارى.
یکى از بزرگترین خدماتى که این موسیقیدان به تاریخ موسیقى کشورمان کرد اهداى نسخهاى از مجموعهى «آوازها و تصنیفهاى ایرانى» اثر لومر به روحالله خالقى بود. در آذرماه ۱۳۳۳، یک نسخهى چاپى از آن اثرِ ۵۰ صفحهاى از طرف ضیاء مختارى به روحالله خالقى اهدا شد. خالقى این مجموعه را در کتابخانهى هنرستان ملى موسیقى، با شمارهى ۳۱۴، ثبت کرد. پشت جلد آن مجموعه جملهى اهدایى و تاریخ آن از طرف ضیاء مختارى و شمارهى فهرست کتابخانه از طرف روحاللَّه خالقى دیده مىشود. آن مجموعه را اینجانب از روى کپى نسخهى اصل، که بهوسیلهى فرهاد فخرالدینى در اختیارم قرار گرفت، اجرا و ضبط کردم. اگر سخاوتمندى ضیاء مختارى و درستکارى روحالله خالقى و دوستى فرهاد فخرالدینى نبود، براى من دستیابى به آن اثر غیرممکن مىشد و در نتیجه آن مجموعهى بسیار مهم، که یکى از اسناد پراهمیت موسیقى ایرانى و یکى از اولین نتنویسىهاى آوازها و تصنیفهاى موسیقى کشورمان است، مثل بسیارى از آثار پرارزش دیگر که براى همیشه مفقود شدند، هرگز بهصورت کامل و اصیل اجرا و بر روى سىدى نمىآمد تا براى همیشه ماندگار بماند.
امیدوارم با انتشار مجموعهى «سرودهاى قدیمى ایران» شمعى، هرچند کمنور، در راه موسیقى چندصدایى ایران روشن و بدینوسیله خدمتى ناچیز به موسیقى کشورمان کرده باشم.»
|
